Met andere ogen - de waarde van erfgoed

Op donderdag 12 november 2026 is Apeldoorn gaststad van het Nationaal Monumentencongres. In Theater Orpheus komen professionals en liefhebbers uit de hele Nederlandse erfgoedsector samen. Van beleidsmakers, architecten en ontwikkelaars tot erfgoedeigenaren, organisaties en vrijwilligers.

Het thema van deze editie is ‘Met andere ogen – de waarde van erfgoed’. Tijdens het congres staat de vraag centraal hoe onze kijk op erfgoed verandert en welke nieuwe perspectieven dit oplevert voor behoud, ontwikkeling en toekomstbestendig gebruik.

Maak een dag eerder kennis met Apeldoorn

Voorprogramma | woensdag 11 november 2026

Kom een dag eerder, geniet van het voorprogramma en ontdek Apeldoorn met andere ogen.

Van 13:00 tot 16:00 uur kun je kiezen uit verschillende excursies en activiteiten. Ontdek bijvoorbeeld de binnenstad, fiets langs watermolens, verken het Apeldoorns Kanaal en industrieel erfgoed of bezoek bijzondere plekken als Radio Kootwijk, Paleis Het Loo of de Zwitsal-locatie.

Deelname aan het voorprogramma is gratis voor deelnemers aan het Nationaal Monumentencongres. Voor de excursies geldt een maximum aantal deelnemers.

Kies jouw programma
Bekijk hieronder de verschillende activiteiten en kies vervolgens via de aanmeldlink het programmaonderdeel van jouw voorkeur. Voor sommige activiteiten is aanmelden niet nodig.

Voorprogramma: excursies in en rond Apeldoorn

1101 Het grote verhaal van Apeldoorn (wandeling)

Ontdek het verhaal achter de stad.
Wie Apeldoorn bezoekt, ontdekt een stad met een verrassend rijke geschiedenis. Aan de hand van de 12 thema’s van Het grote verhaal van Apeldoorn  leer je de bijzondere geschiedenis van Apeldoorn kennen. Al wandelend door de binnenstad krijg je een geoefend oog de verschillende thema’s te ontdekken. Aanmelden excursie.

1102 Watermolenexcursie (fietstocht)

Ontdek Apeldoorn op de fiets.
Apeldoorn is onlosmakelijk verbonden met water, landschap en de Veluwe. Tijdens deze fietstocht ontdek je de geschiedenis van de watermolens en de sporen die daarvan nog altijd zichtbaar zijn. Een actieve manier om de stad en het groene landschap rondom Apeldoorn te beleven. Aanmelden excursie.

 

1103 Radio Kootwijk vanuit ondergronds perspectief (huifkartocht)

Ervaar de Veluwe op een bijzondere plek.
Midden in het uitgestrekte Veluwse landschap staat Radio Kootwijk: een iconisch gebouw met een bijzonder verhaal. Tijdens deze excursie ontdek je niet alleen het monument, maar ook de verborgen geschiedenis van het landschap eromheen. Een unieke kennismaking met een van de meest bijzondere plekken van Apeldoorn. Aanmelden excursie.

1104 De stad in ontwikkeling (wandeling)

Van dorp naar stad: ontdek het Apeldoorn van toen én nu.
Apeldoorn is de afgelopen anderhalve eeuw sterk veranderd. Tijdens deze wandeling ontdek je hoe de stad zich heeft ontwikkeld en welke rol geschiedenis, economie en ruimtelijke ontwikkeling daarin hebben gespeeld. En natuurlijk kijken we ook vooruit: wat staat Apeldoorn de komende jaren te wachten? Aanmelden excursie.

1105 Een royale rit (paardentram)

Maak kennis met het koninklijke Apeldoorn.
Apeldoorn en het Koninklijk Huis zijn al eeuwen met elkaar verbonden. Stap in de paardentram en ontdek de stad langs het koninklijke spoor. Onderweg hoor je verhalen over Paleis Het Loo, het spoor en de koninklijke geschiedenis die nog altijd zichtbaar is in de stad. Aanmelden excursie.

1106 De industrie langs het Apeldoorns Kanaal (over/langs het water)

Ontdek de industriële kant van Apeldoorn.
Wie Apeldoorn vooral kent als groene stad, ontdekt tijdens deze excursie een heel ander verhaal. Het Apeldoorns Kanaal was ooit het hart van handel, industrie en bedrijvigheid. Ontdek hoe het kanaal de ontwikkeling van Apeldoorn heeft beïnvloed en hoe natuur, erfgoed en nieuwe ontwikkelingen hier vandaag samenkomen. Aanmelden excursie.

1107 Daar zit muziek in (torentocht)

Hoor en zie het erfgoed van Apeldoorn.
Tijdens deze bijzondere muzikale ontdekkingstocht ervaar je Apeldoorn vanuit een ander perspectief. Stadsbeiaardier en organisten nemen je mee langs bijzondere plekken en laten horen hoe levend erfgoed klinkt. Een verrassende kennismaking met de historische binnenstad. Aanmelden excursie.

1108 Theehuis Berg en Bos (informatie en workshops)

Ontdek hoe Apeldoorn samenwerkt aan erfgoed.
In en rond het Theehuis Berg en Bos maak je kennis met het rijke erfgoed en het actieve verenigingsleven van Apeldoorn. Ontmoet lokale organisaties en vrijwilligers tijdens de informatiemarkt van het Erfgoedplatform Apeldoorn of ga zelf aan de slag met een workshop of ontdekkingstocht. Een laagdrempelige manier om kennis te maken met Apeldoorn en haar inwoners. Aanmelding voor deze activiteit is niet nodig.

1109 Zelf naar het museum

Ontdek Apeldoorn op eigen gelegenheid.
Ook op eigen gelegenheid kun je het erfgoed van Apeldoorn ontdekken. Neem bijvoorbeeld een kijkje in CODA . In het museum zijn altijd interessante tentoonstellingen te zien. Ontdek ook de Bibliotheek en het Archief, waar diverse historische hotspots te vinden zijn. Of ga naar het Experiencelab in de kelder en beleef bijvoorbeeld de VR-beleving van de Bunker Seyss-Inquart.

Wil je alles weten over de papierindustrie en dit leren op een plek waar al 400 jaar handgeschept papier wordt gemaakt? Breng dan een bezoek aan Papierfabriek De Middelste Molen in Loenen.

En voor een echte royale ervaring kun je natuurlijk naar Paleis Het Loo. Je kunt struinen door de tuinen, het paleis bezoeken met twee audiotours en in de ondergrondse vleugel verschillende tentoonstellingen bekijken (betaalde toegang).

1110 Zelf op pad

Stap naar buiten en ontdek Apeldoorn.
Apeldoorn is de groene & royale hoofdstad van de Veluwe. Trek er zelf op uit en ontdek de stad, de omliggende dorpen en het Veluwse landschap te voet of per fiets. Van korte stadswandeling tot stevige fietstocht: er is volop keuze om Apeldoorn buiten de congreslocatie te beleven. Bekijk de wandelroutes en fietsroutes.